وتاری نووسین
-
بێگانەیەك بە ناوی ئەلبێركامۆ
” مرۆڤ تەنها بوونەوەرێكە كە نایهەوێت ئەوە بێت كە هەیە ” (ئەلبێر كامۆ) ئەلبێر كامۆ رێكەوتی 7ی نۆڤەمبەری 1913 لەدایكبوو و رۆژی چواری جێنیڤەری 1960 ی زایینی ماڵئاوایی لە ژیان كرد. كامۆ نووسەر، فیلسووف، رۆژنامەنووسی ئەلجەزایری-فەرانسەوی یەكێكە لە فیلسووفە دیارەكانی سەدەی بیستەم و یەكێك لە نووسەر ناودارەكان و خاوەنی كتێبی “بێگانە”یە. كامۆ ساڵی 1957 لەبەر “بەرهەمە گرینگە ئەدەبییەكانی كە بە…
زیاتر -
ئەو شتەی دەبێ لەتەهاوە فێربین
“ماوەیەكی زۆرە بە شوێن كەسێكا ئەگەڕێم، بەعزێ وەخت رقم لە خەڵك هەڵئەستێ. بۆ نابێ كەسێكیان تیابێ؟ بەعزێ وەخت رقم لەخۆمە. ئەڵێم لەوانەیە كە خەتای من بێ. ” (كوێستانی سپی- مۆنۆلۆگی فەقێ برایم). كوێستانی سپی، كە یەكێكە لە كارەكانی دەرهێنەر تەها كەریمی بەم مۆنۆلۆگە دەست پێدەكات:” سنووری ئێران و عێراق و توركیە لەم شاخە بەیەك ئەگەنەوە، ئەم قسەم لە…
زیاتر -
لە یادی كارەساتی قاڕنێدا
تئۆدۆر ئادۆرنۆ، لە یادی قوربانیانی ئاشڤیتس و رووداوی هۆلۆكاستدا بێ دەنگەی هەڵبژارد و نەینووسی، كە دەستیشی دایە نووسن ئەو بابەتێكی ناوازەو تا رادەیەكی فەراوان فام هەڵنەگری نووسی كە دەتوانین بڵێین بابەتێكە كە ئەو كارەساتە ئینسانییە بە وێنا دەكێشێ. سەبارەت بەو رووداوە ئادۆرنۆ لە رێگای ئەو نووسینەوە دەڵێ، كارەسات نووسین هەڵنەگرە، هەر بۆیە بابەتێكی نووسی فام هەڵگر نییە، وەك چۆن دووان…
زیاتر -
بەستێنەکانی دروستبوونی کۆمەڵە
هەر حیزب یان رێکخراوێکی سیاسی وەک پەیکەرەیەکی زیندوو لە کۆمەڵگا کاردەکات و بێگومان ئەم کۆمەڵە فاکتەرە کاریگەرن لە دروستبوون و شکڵ گرتنی وەها پەیکەرەیەک. دەکرێت ئەو فاکتەرە کاریگەرانە بە هاندەرەکان ( Motives) ناوی لێ ببەین. هاندەرەکان لە راستییدا هۆکارن بۆ ئەوەی تاقم یان گرووپێک خەڵک لە دەوری یەکتر کۆ ببنەوەو بیر لە دروستبوونی حیزب یان رێکخراوێکی سیاسی بکەنەوە. حیزب یان رێکخراوی سیاسی…
زیاتر -
کوردستان و دۆخی نائاسایی
تێبینی: ئەوە لە خوارەوە دەیخوێننەوە پێناسەیەکە بۆ دۆخی نائاسایی (دۆخی ناکاو) و لێکدانەوەی رووداوەکانی ئەم دواییانەی کوردستان، رەشبگیری و قۆڵبەستەکان، بە پێی ئەم چەمکە سیاسییە. خستنەڕووی ئەو خاڵەیە کە ئێمە لە کوردستانی رۆژهەڵات ، لە دۆخێکدا دەژین کە دۆخی ئاسایی نییە ، دۆخێکە کە پۆلیس و دەسەڵاتی پۆلیس، ویستی سپا و ئیتلاعات، بەسەر کۆمەڵگادا زاڵە و یاسا لە وەها سیستەمێکدا…
زیاتر -
کوشتنی ژنان بە بیانووی شەرەف و پاڵنەرەکانی
پێشەکی : لە چەند رۆژی رابردوودا، لە سەردەشت، لە رۆژهەڵاتی کوردستان، ژنێکی گەنج بە ناوی “سۆنیا دێهقان” ٢٤ ساڵ تەمەن بە بیانووی شەرەف و پاراستنی شەرەف لە لایەن براکەیەوە کە ١٩ ساڵی تەمەن بووە و هەروەها ئامۆزایەکییەوە کوژرا. کوشتنی ئەم ژنە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان- لانیکەم بۆ چەند رۆژێک- بووە بە بابەتێکی گرینگ و بەشێکی زۆر لە چالاکانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ئەم…
زیاتر -
جل و بەرگ وەك هێما و مانا
پێشەكی: لە چەند رۆژی رابردوودا، دوای بەشداریکردنی لاوێکی کورد لە بەرنامەیەکی تەلەفیزیۆنی لە ئێران بە جلی کوردییەوە و سووکایەتیکردنی یەکێک لە میوانەکانی ئەو بەرنامەیە بە جلی کوردی و ناوبردنی جلی کوردی بە جلی شوانی و پرسینی “ئەم جلە شوانییە چییە کردووتەبەر؟” لە لایەن ژمارەیەکی زۆر لە کوردەکانی بەکارهێنەری تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان شەپۆلێکی ناڕەزایەتی لە سەر رەفتاری سووکایەتی ئامێزی ئەم…
زیاتر -
جەلال: هەڵگری ئازاری هاوبەشی کوردبوون
لە سەرەتای دەیەی ١٩٦٠ رەوتی نوێخوازی شیعری کوردی لە کوردستانی رۆژهەڵات لە سەر دەستی سوارە ئیلخانیزادە، عەلی حسەنیانی (هاوار)، چاوە شێخولئیسلامی، دەستی پێکرد. ئەم ڕەوتە لە ژێر کاریگەری شەپۆلی نوێی شیعری فارس بە پێشەنگایەتی (نیما یووشیج) و لەهەمانکاتدا (گۆران) لە کوردستانی باشوور، هەوڵیاندا لە باری فۆڕمەوە گۆڕان لە ئەدبی کوردیدا دەست پێبکەن. شەپۆلی یەکەمی نوێخوازی شیعری کوردی هەوڵیدا لە باری…
زیاتر -
سێکسیزم لە ئەدەبدا
سێکسیزم وەك چەمك، چەمكێكە لە چەمكی “راسیسم”ەوە وەرگیراوەو سەرەتای دەیەی 1960 لە لایەن بزووتنەوەی ژنانی ئەمریكاوە وەك پێناسەیەك بۆ ئەو گوشارو هەڵاواردنانەی كە دژ بە ژنان، تەنها لەبەر ژن بوونیان بوونی هەبوو بەكار براو ئەمڕۆكە بووە بە چەمكێكی گشتگیرو گلۆباڵ دژ بە هەر چەشنە هەڵاواردنێكی رەگەزیو جنسییەتی دژ بە ژنان دەبرێتەكار و مانایەكی بەرفراوانتری گرتۆتە خۆی. لە زانستی دەرونناسیدا…
زیاتر -
ژیانی شیعری و دونیا بینی فەرەیدوون موشیری
زۆربەی زۆرمان فەرەیدوون موشیری بە شیعری کۆڵان (کوچە)ەوە دەناسین. شیعرێک کە بەس بوو بۆ ئەوەی ئەم شاعیرە ناوبانگێک دەربکات و وەک شاعیر بناسرێت. موشیری ٢٢ی سێپتەمبەری ١٩٢٦ ، واتە رێک ئەو کاتەی رەزاشای پەهلەوی تاجی پاشایەتی لەسەرنا لە شەقامی (عەین ئەلدولە)ی تاران و لە بنەماڵەیەکی وڵاتپارێز و لایەنگری شیعر و ئەدەب لە دایکبوو. باوەگەورەی فەرەیدوون لە بەرەی باوکیەوە یەكێک بوو…
زیاتر
